Deneme Süresinin Süresi
Deneme süresi en az bir ay, en fazla dört ay olmalıdır. Kesin süre, eğitim sözleşmesinde bireysel olarak belirlenir ve meslek ve eğitim kurumu gibi faktörlere bağlı olarak değişebilir. Deneme süresinin kısaltılması veya uzatılması yalnızca istisnai durumlarda ve belli koşullar altında mümkün olabilir. Örneğin, bir öğrenci bu süre zarfında uzun süre hastalandıysa veya başka önemli işlerden dolayı yoksa, deneme süresi uzatılabilir.
Deneme Süresi Sırasında Fesih
Deneme süresi boyunca eğitim sözleşmesi her iki tarafça da herhangi bir sebep göstermeksizin her zaman feshedilebilir. Fesih yazılı olarak yapılmalıdır ve bir fesih süresine uyulması gerekmez. Fesih sebebi belirtilmemelidir, bu da her iki tarafa sözleşmeyi esnek bir şekilde sona erdirme imkanı tanır. Ancak bir fesih söz konusu olduğunda, deneme süresi içinde bile keyfi ya da ayrımcı olmamalıdır. Eğer bir öğrencinin deneme süresi içinde sözleşmesi feshedilirse, ilgili oda da kendisine danışmanlık alabilir.
Deneme Süresinin Hedefleri
Deneme süresinin amacı, eğitim kurumu ve öğrencinin karşılıklı beklentilerinin karşılanıp karşılanmadığını belirlemektir. Eğitim kurumu bu süre içinde, öğrencinin motivasyon, öğrenme isteği ve disiplin gibi gerekli özellikleri taşıyıp taşımadığını kontrol edebilir. Öğrenci ise eğitim koşullarının, eğitim içeriğinin ve iş ortamının kendi beklentilerine uygun olup olmadığını değerlendirebilir. Her iki taraf da eğitimin uzun vadede başarılı bir şekilde yürütülüp yürütülemeyeceğini sağlamak için önlem almalıdır.
Hukuki Çerçeve
Eğitim sözleşmesindeki deneme süresi ile ilgili düzenlemeler, Mesleki Eğitim Yasası (BBiG) ile belirlenmiştir. Deneme süresinin en az bir ay olan asgari süreden daha kısa olması yasak olup, bu durum yasal dayanaklarla çelişmektedir. Bunun yanı sıra dört aylık üst sınırın aşılması da izin verilmemektedir; yalnızca uzun süreli hastalık dönemleri gibi özel durumlar söz konusu ise uzatma yapılabilir. Bu yasal düzenlemelere aykırı davranışlar, deneme süresinin veya sonrasında yapılan feshin geçersiz sayılmasına sebep olabilir.
Deneme Süresi Sonrasında Eğitim Sözleşmesinin Feshi
Deneme süresi sona erdikten sonra, eğitim sözleşmesi bağlayıcı hale gelir ve yalnızca belirli koşullara uyarak feshedilebilir. Deneme süresi sona erdikten sonra, geçerli bir fesih süresi ile dört hafta içinde ve yalnızca önemli bir sebep olduğunda mümkün olabilir; örneğin, öğrenci eğitimi bırakmak veya başka bir meslek seçmek istiyorsa. Eğitim kurumu ise yalnızca ciddi sebeplerle, örneğin büyük bir yanlış davranışla sözleşmeyi feshedebilir. Bu nedenle, deneme süresi yüksek bir öneme sahiptir, çünkü burada eğitim ilişkisinin geleceği hakkında karar verilmektedir.
Deneme Süresinin Uzatılması
Deneme süresinin yasal belirlenen maksimum dört ay süresinden daha uzun bir süreye uzatılması yalnızca istisnai durumlarda mümkündür. Uzatma, eğer öğrenci deneme süresinde uzun süre hastalık nedeniyle veya başka önemli sebeplerle işletmeye katılmadıysa mümkündür. Bu durumda uzatma yazılı olarak kararlaştırılmalıdır. Ancak uzatma, öğrencinin gerçekten katılmadığı süre kadar gerçekleştirilebilir. Yazılı bir mutabakat olmaksızın otomatik uzatma hukuken geçerli değildir.
Değerlendirme Zorunluluğu
Eğitim kurumu, deneme süresi boyunca öğrenciye profesyonel ve kişisel bir değerlendirme yapmakla yükümlüdür. Bu değerlendirme sadece mesleki performansların değil, aynı zamanda öğrencinin sosyal ve kişisel yetkinliklerinin de değerlendirilmesini içerir. Deneme süresi boyunca alınan geri bildirim, öğrencinin yönlendirilmesi ve olası eksikliklerin gösterilmesi açısından yapıcı ve dürüst olmalıdır. Deneme süresi boyunca düzenli geri bildirim toplantıları yapmak, karşılıklı beklentileri ve eğitimin ilerleyişini tartışmak için tavsiye edilir.
Deneme Süresi Sırasında Destek Olanakları
Öğrencilerin eğitime dahil olmasını facilitate etmek amacıyla, birçok kurum deneme süresi boyunca özel oryantasyon programları veya mentor modelleri sunmaktadır. Bu önlemler, öğrencinin kuruma daha iyi entegre olmasını ve eğitimin beklentilerini anlamasını sağlamayı hedeflemektedir. Yapısal bir oryantasyon programı ve açık iletişim, deneme süresinin başarılı bir şekilde yürütülmesine yardımcı olabilir ve olası belirsizlikleri veya yanlış anlamaları erkenden çözebilir.
Deneme Süresi Sonrasında Eğitim Kurumunu Değiştirme
Eğer öğrenci ya da eğitim kurumu, mevcut kurumda eğitimin devam etmemesi gerektiğini düşünüyorsa, deneme süresi sona erdikten sonra eğitim kurumunu değiştirme imkânı vardır. Bu özellikle eğitim kurumunun gerekli eğitim içeriklerini sağlaması mümkün değilse veya kişiler arası anlaşmazlıklar varsa mantıklıdır. Bu tür bir durumda, öğrenci ilgili odaya başvurarak yeni bir eğitim yeri bulma konusunda destek talep etmelidir.
Deneme Süresinin Kötüye Kullanımından Korunma
Deneme süresi, öğrencilerin geçici olarak istihdam edilmesi için bir araç olarak kötüye kullanılmamalıdır. Eğitim kurumu, sürekli olarak yeni öğrencileri uzun vadeli bir entegrasyon amacı taşımadan istihdam etmek için deneme süresini tekrar tekrar kullanamaz. Deneme süresinin kötüye kullanımı, ilgili oda tarafından bir incelemeye ve muhtemelen yaptırımlara tabi tutulabilir. Deneme süresinin kötüye kullanıldığını düşünen öğrenciler, ilgili sanayi ve ticaret odası (IHK) veya zanaat odası (HWK) ile iletişime geçmelidir.